Ameliyat Sonrası Fizyoterapiye Ne Zaman Başlanır?

Başlama zamanına cerrahınız karar verir

Ameliyat sonrası fizyoterapiye ne zaman başlanacağı; ameliyatın türüne, kullanılan cerrahi tekniğe, dokunun iyileşme durumuna ve sizin genel sağlığınıza göre değişir. Bu kararı ameliyatı yapan hekim verir. Fizyoterapist, hekimin belirlediği kısıtlamalar ve takvim içinde çalışır.

Bazı ameliyatlarda hareket çalışmaları hastanede, ameliyattan kısa süre sonra başlayabilir. Bazılarında ise dokunun korunması için bir süre beklemek, atel ya da korse kullanmak veya yük vermemek gerekebilir. Bu yüzden başkasının ameliyat sonrası sürecini kendinize örnek almayın.

Taburcu olmadan önce sorun

• Fizyoterapiye ne zaman başlamalıyım, hastanede başlayacak mıyız?
• Ameliyatlı bölgeye ne kadar yük verebilirim, hangi hareketler yasak?
• Atel, korse, koltuk değneği veya yürüteç kullanmam gerekiyor mu, ne kadar süre?
• Evde hangi egzersizleri yapabilirim?
• Kontrol muayenem ne zaman, hangi belirtilerde hemen başvurmalıyım?

Erken dönemde genellikle neler yapılır?

Erken dönemde amaç; iyileşen dokuyu korurken eklem sertliğini, kas kaybını ve uzun süre hareketsiz kalmanın getirdiği riskleri azaltmaktır. Hekimin izin verdiği ölçüde şunlar planlanabilir:

• Yatakta yapılabilen basit hareketler ve solunum egzersizleri
• Güvenli şekilde yataktan kalkma, oturma ve yürüme eğitimi
• Gerekiyorsa koltuk değneği veya yürüteç kullanımının öğretilmesi
• Ödem ve ağrı yönetimi için hekimin onayladığı uygulamalar
• Ev ortamında güvenli hareket ve düşme riskini azaltma önerileri

Sonraki dönemde süreç nasıl ilerler?

İyileşme ilerledikçe program kademeli olarak değişir. Eklem hareket açıklığını artırma, kas kuvvetini geri kazanma, denge ve koordinasyon çalışmaları öne çıkar. Sporcu ya da ağır iş yapan kişilerde son aşamada işe veya spora dönüşe yönelik özel çalışmalar planlanabilir.

Her aşamaya geçiş zamanı, kontrol muayenelerindeki bulgulara ve hekimin önerisine göre belirlenir. Fizyoterapistiniz de ilerlemeyi takip ederek gerektiğinde hekiminizle iletişim kurmanızı önerebilir.

Hangi belirtilerde hemen hekime başvurulmalı?

Aşağıdaki durumlarda egzersize ara verin ve vakit kaybetmeden hekiminize ya da acil servise başvurun:

• Yara yerinde artan kızarıklık, akıntı, açılma veya ateş
• Bacakta ya da kolda yeni başlayan şişlik, ağrı, sıcaklık ve kızarıklık
• Nefes darlığı veya göğüs ağrısı
• Dinlenmeyle geçmeyen, giderek artan ağrı
• Uyuşma, karıncalanma ya da güç kaybının yeni başlaması veya artması

Ev ortamını hazırlamak

Ameliyat sonrası eve dönüşte küçük düzenlemeler günlük hayatı kolaylaştırabilir ve düşme riskini azaltabilir. Bu düzenlemelerin ne kadarının gerektiği ameliyatın türüne ve hareket durumunuza göre değişir; ihtiyaçlarınızı hekiminiz ve fizyoterapistinizle konuşun.

• Sık kullandığınız eşyaları kolay ulaşılabilir yükseklikte tutun.
• Kaygan halıları ve yürüme yolundaki kabloları kaldırın.
• Banyo ve tuvalette tutunma yerleri ile kaymaz paspas kullanmayı değerlendirin.
• Çok alçak koltuk ve yataklardan kalkmak zorlayıcı olabilir; uygun yükseklikte bir sandalye seçin.
• Gece yolunuzu aydınlatacak bir ışık bulundurun.

Evde fizik tedavi bir seçenek olabilir

Ameliyat sonrası ilk dönemde kliniğe ulaşmak zor olabilir. Hekiminiz uygun görürse eve gelen bir fizyoterapistle çalışabilirsiniz. Fizyo Seç’te “Evde” filtresiyle ev ziyareti yapan fizyoterapistleri bulabilir, ameliyat türünüzü ve hekim önerilerini randevu öncesi paylaşabilirsiniz.

Örnek durumlar

Aşağıdaki örnekler gerçek kişilere ait değildir ve size özel bir takvim yerine geçmez. Ameliyat sonrası süreci her zaman cerrahınız belirler.

• Diz protezi ameliyatı olan bir kişide hareket çalışmaları çoğu zaman erken dönemde, hekimin izniyle başlar; yük verme ve yürüme yardımcısı kullanımı da hekimin önerisine göre planlanır.
• Ön çapraz bağ ameliyatı olan bir sporcuda ilk dönemde ödem kontrolü ve hareket açıklığı öne çıkar; spora dönüş ise ayrı bir değerlendirmeyle ve aşamalı şekilde planlanır.
• Omurga ameliyatı geçiren bir kişide belirli hareketlerden bir süre kaçınmak gerekebilir; yürüyüş ve günlük hareketlerin nasıl yapılacağı hekim tarafından anlatılır.
• Omuz ameliyatı sonrasında kolun bir süre askıda tutulması ve yalnızca belirli hareketlere izin verilmesi gerekebilir.

Ameliyat sonrası sık yapılan hatalar

• Kendini iyi hissedince hekimin izin vermediği hareketleri erken denemek.
• Ağrı korkusuyla tamamen hareketsiz kalmak ve önerilen egzersizleri yapmamak.
• Başka bir kişinin ameliyat sonrası programını kendine uygulamak.
• Atel, korse veya yürüme yardımcısını önerilen süreden önce bırakmak.
• Kontrol muayenelerine gitmemek ya da yara yerindeki değişiklikleri önemsememek.
• İnternetten bulunan egzersiz videolarını hekim ve fizyoterapiste danışmadan uygulamak.

Hızlı kontrol listesi: taburcu olurken

• Fizyoterapiye başlama zamanı ve yeri belli mi?
• Yük verme ve hareket kısıtlamaları yazılı olarak elinizde mi?
• Atel, korse veya yürüme yardımcısının ne kadar kullanılacağı belli mi?
• Ev egzersizlerinizi doğru yapabildiğinizi taburcu olmadan gösterdiniz mi?
• Kontrol muayenenizin tarihi belli mi?
• Acil başvuru gerektiren belirtileri biliyor musunuz?
• Evde size yardımcı olacak biri var mı, ev ortamı düzenlendi mi?

Ev egzersizlerine uyum

Ameliyat sonrası iyileşmede seanslar kadar seanslar arasındaki günler de önemlidir. Fizyoterapistinizin verdiği egzersizleri önerilen sıklıkta ve doğru teknikle yapmak, hareket açıklığının ve kas kuvvetinin korunmasına yardımcı olur. Egzersizleri yaparken zorlandığınız, ağrınızın arttığı veya hareketi doğru yaptığınızdan emin olmadığınız durumları not edin ve bir sonraki seansta paylaşın. Egzersizleri hatırlamakta zorlanıyorsanız yazılı ya da görsel bir program isteyin.

Sık sorulan sorular

İlgili sayfalar

• Çapraz bağ kopması ve ameliyat sonrası rehabilitasyon
• Menisküs yırtığı
• Ortopedik rehabilitasyon
• Sporcu rehabilitasyonu
• Ön çapraz bağ ameliyatı sonrası ilk haftalar
• Diz protezi sonrası evde güvenli hareket